Vài Ghi Nhận về CD Trả Lại Cho Anh của Đào Nguyên

nbtr


 




 

 

 





Tôi nhận được CD Trả Lại Cho Anh của Đào Nguyên vào cuối tháng 10 năm 2004. Thói quen của tôi khi có 1 nhạc phẩm mới trong tay là nghe qua vài lần để xem mình có ấn tượng đầu tiên gì với nó. Sau đó, tôi để qua một bên, rồi thỉnh thoảng nghe lại, để xem ấn tượng đầu tiên có gì thay đổi, có cảm nhận gì mới, hoặc khía cạnh nào vẫn không đổi thay. Và tôi gạn lọc lại những ghi nhận đó để xem có gì làm tôi muốn chia sẻ về nhạc phẩm đó cùng mọi người. Thường thì, sau khi gạn lọc cảm nhận, tôi không muốn làm điều này, lắm khi chỉ vì nó không hay (hoặc "khác") hơn bao nhiêu nhạc phẩm tôi có dịp nghe qua.

CD Trả Lại Cho Anh, với tôi, thì lại “khác”. Cái “khác” tôi muốn chia sẻ trong bài viết này không nằm trong hiện tại, mà tương lai.

Tôi xin cắt nghĩa.

Tôi không muốn nhắc nhiều đến lời nhạc trong CD-TLCA của Đào Nguyên, vì lời 9 trong 10 bài nhạc của CD này là thơ của nhiều tác giả khác. Điều tôi ghi nhận là Đào Nguyên không chỉ chọn thơ tình yêu đôi lứa như nhiều nhạc sĩ khác. Có bài phảng phất một nhân sinh quan:
vất đi vướng bận tơ lòng
tìm về cõi Tịnh tâm không đêm ngày
(Gió Sương)
Có bài bàng bạc sự trở về với chính mình, rồi hòa nhập mình vào bao la:
mời em trở lại giòng sông xưa
đất trời hiến dâng niềm vui lạ
một góc vườn có cả vũ trụ
một buổi chiều ôm trọn thiên thu...
(Giòng Sông Xưa)
Có bài đưa ra một hình ảnh thật giản dị, nhưng làm ta bàng hoàng với cái giản dị đó:
chiều không em tôi như cây đàn trong bóng tối
lặng yên
chiều không em, trong mắt nghe hạt muối vỡ trăm miền
chiếc lá vàng khô, lao đao...
chiếc lá vàng khô, lao đao...
(Chiều Không Em)
Ba thí dụ đủ để bạn đọc nhìn ra cái "khác" trong sự lựa chọn những bài thơ để phổ nhạc của Đào Nguyên.

Tôi cho rằng quan trọng hơn sự lựa chọn thơ, là khía cạnh nhạc của Đào Nguyên. 

Trong thời gian gần đây, có quá nhiều bài nhạc, và nhạc sĩ, chuyên phổ thơ. Có nhiều khi sáng đọc một bài thơ mới đăng trong một diễn đàn nào đó, trưa đã có người phổ nhạc gửi lên. Nhưng có quá nhiều bài nhạc như thế nghe thật… nản. Tôi không cho rằng đây là những bài nhạc, mà là “những bài thơ được hát”, nghĩa là nghe những bài này như là những bài thơ được đọc theo nốt nhạc. Những bài thơ được làm nhanh và dễ dàng như “lấy đồ trong túi” (chữ Văn Cao nói về Trịnh Công Sơn). Nhưng nghe qua thì thấy rõ ràng một sự thiếu săn sóc, nếu không muốn nói là vội vã và bất cẩn trọng.

Nhạc của Đào Nguyên không như thế.

Nhạc trong mỗi bản nhạc của Đào Nguyên không bị “chất thơ” lấn át. Nghĩa là, ngoài đôi lúc tôi vẫn nghe ra những vần thơ lục bát hay 7 chữ, hầu hết những bài nhạc của Đào Nguyên tôi ít nghe rõ ràng cách ngắt chữ hay ngừng nhịp vì phải lệ thuộc vào vần thơ, hay cách ngắt câu của thể thơ.

Đào Nguyên đã chứng tỏ khả năng biết dùng nhạc để làm lời thơ hay hơn. Trong bài Chiều Không Em, đoạn đã trích bên trên, Đào Nguyên lập lại 2 lần câu Chiếc lá vàng khô, lao đao… chiếc lá vàng khô, lao đađao..., tạo ra hình ảnh từng chiếc lá rơi trong mỗi lần lập lại đó. Điều này không hẳn là mới, vì nhạc sĩ Phạm Duy đã từng lập lại với thơ Nguyễn Tất Nhiên:Có còn hơn không... có còn hơn không... như một tự vấn, rồi tự an ủi. Đào Nguyên đã lập lại câu cuối trong đoạn nhạc kế của bài Chiều Không Em như sau:
chiều không em, tôi như trở về trong quá khứ,
mộng mơ
chợt bâng khuâng, bối rối, tôi làm thơ chỉ cho mình
cơn gió nhẹ ru, êm êm...
cơn gió nhẹ ru, êm êm…
Câu hát cuối được lập lại, gợi hình ảnh từng cơn gió đến để vỗ về, và chia sẻ. Kỹ thuật dùng nhạc này, như đã viết, tuy không mới, nhưng không phải ai cũng làm được, và làm được một cách thành công. Đào Nguyên, theo tôi, đã. 

Đào Nguyên không để cho nhạc mình lệ thuộc vào thơ, và vần thơ. Mười bài nhạc với nhiều thể thơ khác nhau – 7 chữ, 5 chữ, lục bát, 8 chữ. Điều đáng nói ở đây là, khác với các “nhạc sĩ chuyên phổ thơ”, Đào Nguyên không tự gò bó nhạc của mình phải tuân theo vần thơ. Nhiều nhạc sĩ phổ thơ quá cố gắng giữ cho vần thơ đồng nhất 5 hay 7 chữ từ đầu đến cuối bài nhạc, lắm khi để nét nhạc trở thành gượng gạo hay tù túng. Khi Đào Nguyên đưa một bài thơ 5 chữ vào nhạc, cô đã khéo léo có những câu 6 chữ trong đó để cho nhạc và lời được uyển chuyển tự nhiên hơn. Điều này chứng tỏ Đào Nguyên đã “săn sóc” rất kỷ nhạc của mình, và biết nâng niu thơ của tác giả. Là điều tương phản với sự “thiếu săn sóc” hay vội vã của nhiều nhạc sĩ khác như tôi đã viết trong phần đầu của bài này.

Trong những lần nghe CD Trả Lại Cho Anh gần đây, tôi vừa nghe vừa âm dung ra những bài nhạc của Đào Nguyên được trình bày thật đơn sơ. Không ca sĩ chuyên nghiệp, không hòa âm công phu. Chỉ bài nhạc, với một giọng hát và một nhạc khí như piano hay guitar. Và tôi tự đặt câu hỏi – Những bài nhạc của Đào Nguyên có tự "đứng” được không với cách trình bày này. Và tôi nghĩ rằng câu trả lời là “ Có ” cho đa số các bài nhạc của Đào Nguyên trong CD Trả Lại Cho Anh này.

Những điều chia sẻ vừa qua, mong được đọc như là những ghi nhận (có thể rất chủ quan) về các bài nhạc của Đào Nguyên, chứ không phải là những ngôn từ khen ngợi sáo mòn nhưng thiếu thực chất.

Như tôi đã viết ở trên, cái “khác” trong nhạc Đào Nguyên không năm trong hiện tại, mà là tương lai. 

Tôi muốn nói CD Trả Lại Cho Anh là một bắt đầu vững vàng. Từ đó, tôi mong được thấy Đào Nguyên tiếp tục bước đi những bước mới cho nhạc mình. Tôi mong được nghe những bài nhạc do Đào Nguyên tự viết lời để nhạc của cô trở nên chủ động hơn, và tự do hơn. Tôi mong được nghe những bài nhạc do Đào Nguyên phổ từ những bài thơ với ngôn từ khai phá hơn, những bài thơ tách rời hẳn vần điệu, những bài thơ nội dung hút thẳm chiều sâu.

Nhưng, mong đợi là một chuyện. Ở nhạc Đào Nguyên, thiết nghĩ, mong đợi đó có một hứa hẹn sẽ được đáp ứng. Ngần ấy mong đợi, ngần ấy hứa hẹn, cũng đủ để cho tôi hy vọng sẽ được đón nhận và nghe từ Đào Nguyên những nhạc phẩm mới của cô. Trong tương lai. 

npn
January 28, 2005

liên lạc:
Ðào Nguyên
P.O.Box 362156
Milpitas, CA 95036-2156

email: daonguyenmusic@yahoo.com
website: http://www.daonguyenmusic.com